Tapduk Emre Kimdir?

Yunus Emre’nin Hocası olan Tabduk Emre’nin Türbesi, Kula’nın Emre köyündedir. Gözleri âmâ olan Tabduk, şiddetli Moğol baskıları sonunda Horasan’dan, Anadolu’ya göç etmek zorunda kalan Türkmen­lerdendir. Yunus Emre de, Divanında (Yüz bin olur Belh şehrinin viranesi) Belh şehrinden söz etmesi, Tabduk ’un Horasan’dan geldiği­ni doğrulamaktadır. Zaten o tarihlerde Anadolu Horasan’dan gelen göç­menlerle doludur. Refah Sultan vakfiyesinin altındaki imzalardan se­kizinin Horasanlı olduğu görülür.

TAPDUK İSMİNİ ALIŞI

Tapduk Emre’nin Muşidi, Hacı Bektaşi Veli imiş, Hacı Bektaşi Veli, Anadolu’daki bütün erenleri yanına çağırınca; Tabduk Emre de, onun yanına isteksiz olarak gelmiş, fakat Hacı Bektaşi Veli’nin elayasındaki yeşil beni görünce üç kere “Tabduk Sultanım” demiş. Bundan dolayı, Emre Sultan, Tabduk adıyla anılmaya başlanmıştır.

TAPDUK’UN EVLENİŞİ

Bir rivayete göre: Tabduk Emre, Saruhan Beyinin kızı Fatma Sul­tanı istetmek için, annesini, Emre Köyünden, Saruhan beyinin konağına yolluyor. Tabduk ’un annesi, Bey’den kızı Fatma Sultanı Tabduk ’a istiyor. Saruhan beyi, Tabduk ’un annesine; ((Oğlu kırk yük altın getirirse” ancak o zaman kızını vereceğini söylüyor. Annesi boynu bükük olarak Emre köyüne dönüp, durumu Tabduk Emre’ye anlatıyor. Tabduk , an­nesini tekrar Saruhan beyine göndererek, Beyin şartlarını kabul ettiğini bildiriyor. Tabduk Emre Saruhan Beyinin Emre köyüne gönderdiği kırk deveye, çuvallar içinde kum ve çakıl doldurarak Saruhan Beyine geri gönde-riyor. Çuvallar Sultanın hazinesine boşaltılırken içindeki kum ve çakıllar altın oluyor.Bunun üzerine hayretler içinde kalan Saruhan beyi de sözünde durarak kızı Fatma Sultanı Tabduk Emre’ye veriyor.

Adının Anlamı

Tapduk sözcüğü, İslamiyet öncesi Türk topluluklarında da var olan bir isimdir. Tapduk, Türk ve Altay mitolojisinde yer alan söylencesel kahramandır. Tapdık (Taptık, Taptuk) da denir. Kötücül varlıkları temizlemek için gökten yere indiğine inanılan efsane kahramanıdır. Pek çok görüşe göre Yunus Emre’nin şeyhi olan Tapduk Emre’nin adının buradan geliyor olması muhtemeldir. Hatta bazı araştırmacılar tarafından, Tapduk Emre’nin tarihsel bir kişilik olmadığı, bu eski efsane kahramanının Yunus Emre’nin yaşam öyküsüne halk kültürü ve toplumsal bellek tarafından uyarlandığı öne sürülmektedir. Celal Beydili’ne göre Tapduk isminin anlamı “tesadüfen bulunmuş” (Azerice “tapmak” sözcüğü bulmak manasına gelir) demektir ve ilahi bir güç tarafından gönderilerek bulunan çocuk motifiyle bağlantılıdır. Emre sözcüğünün ise İmre kavramı ile bağlantılı olduğu kabul edilmektedir. Amramak/Emremek/İmremek aşık olmak demektir ve Emre kelimesi de aşık manası taşır.